Συνέντευξη: Αντώνης Γκόλτσος

 Ο Αντώνης Γκόλτσος είναι συγγραφέας και ιδρυτικό Μέλος της Ελληνικής  Λέσχης Συγγραφέων Αστυνομικής Λογοτεχνίας (ΕΛΣΑΛ). Συντονίζει τη Λέσχη Ανάγνωσης Αστυνομικής Λογοτεχνίας των Εκδόσεων Μεταίχμιο, από τον Απρίλιο του 2007. Κυκλοφορούν τα μυθιστορήματα, Η αφιέρωση, Μεταίχμιο -2016 και Οδηγός φόνων, Μεταίχμιο-2019 και η συλλογή διηγημάτων, Ο βιγλάτορας, Κύφαντα-2020.

   Πρώτα, να ορίσουμε τον όρο: Λέσχη Ανάγνωσης ονομάζεται μια ομάδα ανθρώπων που έχουν συμφωνήσει να συναντιούνται σε τακτά διαστήματα (συνήθως μία φορά τον μήνα) και να συζητούν για βιβλία που αποφάσισαν να διαβάσουν από κοινού (Εθνικό Κέντρο Βιβλίου – ΕΚΕΒΙ).

   Διευκρίνιση: Τα πιο κάτω απηχούν τα όσα ισχύουν στη Λέσχη Ανάγνωσης Αστυνομικής Λογοτεχνίας, των Εκδόσεων “Μεταίχμιο” (“η Λέσχη”). Άλλες Λέσχες Ανάγνωσης πιθανώς να λειτουργούν διαφορετικά.     

  1.    Ποια είναι τα καθήκοντα και ποιες οι δεξιότητες ενός συντονιστή, σε μια λέσχη ανάγνωσης; 

   Η άσκηση του συντονισμού ξεκινά πριν από τη μηνιαία Συνάντηση της Λέσχης. Πρόκειται για την αλληλογραφία του συντονιστή που ακολουθεί την προηγούμενη Συνάντηση, με τις διαπιστώσεις και τα συμπεράσματα της συζήτησης και την αναφορά στις βασικές θέσεις που αναπτύχθηκαν, κατά τη συζήτηση. Θέσεις σχετικές με την υπόθεση, τους χαρακτήρες, το συγγραφικό ύφος, ακόμα και συγκριτικά με συγγενείς ιστορίες άλλων συγγραφέων, αλλά και βιβλία του ίδιου συγγραφέα, που έχουν, ενδεχομένως, συζητηθεί παλαιότερα. Στο πλαίσιο αυτής της αλληλογραφίας αναφέρεται – για τα Μέλη που δεν ήταν παρόντα στη Συνάντηση – και ο τίτλος του βιβλίου που αποφασίστηκε, για την επόμενη Συνάντηση. Σήμερα, λόγω των ειδικών συνθηκών που επιβάλλουν τη διαδικτυακή “Συνάντηση”, ο συντονιστής καλεί τα μέλη να προτείνουν τίτλους και υποβάλλει τις προτάσεις σε ψηφοφορία (και όλα, μέσω e.mail και μέσα σε συγκεκριμένο χρονικό πλαίσιο).

   Κατά τη διάρκεια της συζήτησης, όπου και δοκιμάζονται, μεταξύ άλλων, και οι δεξιότητες του συντονιστή, ο τελευταίος καλείται να αναδείξει, αλλά και να επιδοτήσει, την επιθυμία των Μελών να συμμετάσχουν ενεργά στη συζήτηση, να διευρύνει την οπτική εικόνα της ανάγνωσης προτείνοντας εναλλακτικές “αναγνώσεις», να ιεραρχήσει τις θέσεις τον Μελών ανάλογα, μεταξύ άλλων, και με την ικανότητα του Μέλους να στηρίξει τη θέση του, να συστηματοποιήσει τον σχολιασμό, να επιχειρήσει την πειθαρχία όταν η κατάσταση τείνει να “ξεφύγει” (στη Λέσχη ακολουθούμε την αρχή “Ποτέ δεν μιλούμε πάνω από τέσσερις, συγχρόνως”…) και όλα, όχι απαραίτητα με την πιο πάνω σειρά… Προσωπικά, πέραν της αρχικής, συνοπτικής παρουσίασης του προς συζήτηση βιβλίου, επιδιώκω να μιλώ τελευταίος, ώστε να μην αποτελέσει η άποψή μου τον άξονα περί τον οποίο θα κινηθούν οι γνώμες που θα ακολουθήσουν∙ για τον ίδιο λόγο, αποφεύγω να προτείνω τίτλο βιβλίου, για την εκάστοτε επόμενη Συνάντηση.

  • Υπάρχουν κάποιου είδους κριτήρια για να γίνει κάποιος Μέλος;

   Όχι, δεν υπάρχουν κριτήρια για να γίνει κάποιος Μέλος. Επίσης, η διατήρηση της ιδιότητας του Μέλους δεν εξαρτάται από τη συχνότητα των παρουσιών/απουσιών του στις/από τις Συναντήσεις, ενώ δεν υπάρχει χρηματική επιβάρυνση, κατά την εγγραφή στη Λέσχη. Το Μέλος μπορεί να διακόψει τη συμμετοχή του στη Λέσχη, με απλή δήλωσή του. 

  •    Ποια είναι κατά τη γνώμη σας τα οφέλη ενός αναγνώστη, όταν είναι μέλος σε μια λέσχη ανάγνωσης; Μπορεί να λάβει η συμμετοχή του κάποιου είδους «εκπαιδευτική» διάσταση; 

   Πιστεύω ότι το βασικό όφελος της συμμετοχής ενός αναγνώστη σε μία Λέσχη Ανάγνωσης, πέραν του προφανούς της άμεσης επικοινωνίας και επαφής με θιασώτες του λογοτεχνικού είδους της δικής του προτίμησης/επιλογής, είναι η ευκαιρία της ακρόασης μιας άλλης “ματιάς”, επάνω σε ένα κοινό κείμενο. Συνήθως “διαβάζουμε” με έναν συγκεκριμένο, προσωπικό, τρόπο, ακολουθώντας, λιγότερο ή περισσότερο, τυποποιημένα στερεότυπα. Χωρίς να φιλοδοξεί σε μία αναθεώρηση προσωπικών κανόνων και προτύπων, η συζήτηση σε μία Λέσχη Ανάγνωσης μπορεί να ανανεώσει την “οπτική” γωνία του αναγνώστη, με τη συνακόλουθη συνέπεια του επαναπροσδιορισμού της απλής διαπίστωσης “μου αρέσει” ή “δεν μου αρέσει”. “Οπτική” γωνία, που, πέραν της διαπίστωσης, οδηγεί, αν δεν επιβάλλει, την επιχειρηματολογία.

   Ειδικά σε Λέσχες Ανάγνωσης κάποιας μακρόχρονης λειτουργίας, τα Μέλη αναπτύσσουν ή μπορούν να καλλιεργήσουν, τη σ υ γ κ ρ ι τ ι κ ή γνώση και σχολιασμό, απέναντι σε έργα του συγκεκριμένου λογοτεχνικού είδους ή υποείδους. Είναι αυτό που αποτελεί την “προίκα” μιας Λέσχης Ανάγνωσης και αυτό που συνιστά – θα τολμούσα – την “εκπαιδευτική” διάσταση μιας Λέσχης Ανάγνωσης.  

  •    Τι θεωρείτε ότι συνιστά τη μείζονα δυσκολία, στη λειτουργία μιας λέσχης ανάγνωσης;

   Θεωρώ ότι τη μείζονα δυσκολία στην εύρυθμη λειτουργία μιας Λέσχης επιβάλλει η …επιτυχία της. Αυτή που γίνεται ορατή στον αριθμό των συμμετοχών, στις Συναντήσεις της. Μία παρουσία περισσότερων των 20-25 Μελών δημιουργεί το πρόβλημα διάχυσης της προσοχής, των παράλληλων συζητήσεων, των επικαλυπτόμενων φωνών (εξ ου και η αρχή της Λέσχης, που προαναφέρθηκε…). Και συνιστά μία μείζονα πρόκληση στις δεξιότητες του συντονιστή, ο συντονισμός του ακροατηρίου.    

   Μία δυσκολία, σχετικά δύσκολο να ξεπεραστεί, είναι και η συχνότητα      συμμετοχής συγκεκριμένων Μελών, στη συζήτηση. Ένας, απολύτως φυσικός, ενδοιασμός περί την έκφραση άποψης εμπρός σε ακροατήριο, εμποδίζει τη συμμετοχή στη συζήτηση, σε ορισμένα Μέλη. Και αποτελεί ένα στοίχημα για τον συντονιστή, να ενεργοποιήσει αυτό το μέρος του ακροατηρίου.

   Άλλο σημείο που πρέπει να προσεχτεί είναι η χωροθέτηση των συναντήσεων. Eνα επίμηκες τραπέζι που καλείται να “στεγάσει” 20 έως 30 άτομα, αποτελεί την εγγύηση για “χωριστές” συζητήσεις, για τη διάσπαση της εστίασης, σε πτυχές του βιβλίου που ενδιαφέρουν, και, τελικά, στην κόπωση του ακροατηρίου.  

  •    Με ποιο κριτήριο γίνεται η επιλογή των βιβλίων; 

   Το Μέλος που θα προτείνει έναν τίτλο, θα πρέπει (α) Να έχει διαβάσει το βιβλίο και να έχει θετική άποψη γι αυτό, και (β) Να έχει ερευνήσει το κατά πόσον το βιβλίο είναι διαθέσιμο στον Εκδότη ή στο βιβλιοπωλείο του. Στην περίπτωση επιλογής βιβλίου Έλληνα συγγραφέα, καλείται ο Συγγραφέας στη Συνάντηση της Λέσχης. Άλλως, ο Μεταφραστής[1].

  • Ποιο είναι το τρέχον καθεστώς των λεσχών ανάγνωσης, στην Ελλάδα;

   Να ξεκινήσουμε από τη διαπίστωση ότι το 53% των ενηλίκων Ελλήνων δεν διαβάζει έ ν α (αριθμός “1”) βιβλίο, τον χρόνο[2].

   Στην Ελλάδα λειτουργούν περί τις 200 Λέσχες Ανάγνωσης, καλύπτοντας το πλήρες φάσμα των λογοτεχνικών ειδών. Εδώ, δεν υπολογίζονται οι μικρές Λέσχες-ομάδες, που συνέρχονται μεταξύ φίλων σε ιδιωτικούς χώρους, όπως και οι διαδικτυακές Λέσχες Ανάγνωσης, οι οποίες, αν και λίγες, παρουσιάζουν αυξημένο αριθμό Μελών.

   Προσωπική η άποψη ότι ο μέσος αριθμός των Μελών ανά Λέσχη Ανάγνωσης, όπως και ο αριθμός των εν λειτουργία Λεσχών είναι εξαιρετικά περιορισμένος, αλλά και σε αντιστοιχία με το χαμηλό ποσοστό φιλαναγνωσίας, στη χώρα. Επίσης, βασιζόμενος σε ένα περιορισμένο δείγμα – και κατ΄ αυτό μη αξιόπιστο – θεωρώ ότι η μέση διάρκεια αδιάκοπης λειτουργίας μίας Λέσχης Ανάγνωσης, στην Ελλάδα, είναι περιορισμένη.        

  • Κρίνεται απαραίτητη η λειτουργία πολλών λεσχών ανάγνωσης προκειμένου να προωθηθεί επαρκώς η φιλαναγνωσία; 

   Νομίζω πως η φιλαναγνωσία είναι η προϋπόθεση για την ανάπτυξη των Λεσχών Ανάγνωσης και όχι το αντίστροφο. Με άλλα λόγια, δεν πιστεύω ότι η λειτουργία μίας ή περισσότερων Λεσχών Ανάγνωσης θα προωθούσε τη φιλαναγνωσία και το τυπικό Μέλος μιας Λέσχης Ανάγνωσης είναι ήδη ενεργός – αν όχι, συστηματικός – αναγνώστης. Στη συνέχεια των πιο πάνω, οι Λέσχες ανάγνωσης αποτελούν ένα αξιόλογο εργαλείο, για μία πιο συστηματική και διαχρονικά συνεπή ανάγνωση, δίνοντας την ευκαιρία στους αναγνώστες να συντηρήσουν και να καλλιεργήσουν τη φιλαναγνωσία, σε μία ατμόσφαιρα και ένα περιβάλλον αποδοχής κοινών ενδιαφερόντων.       

  • Ποιες διευκολύνσεις μπορεί να κάνει ένας εκδοτικός οίκος και ποιες ένα βιβλιοπωλείο για να βοηθήσει στην ομαλή λειτουργία μιας τοπικής λέσχης; 

   Πέραν της παροχής του χώρου για τις συναντήσεις της Λέσχης Ανάγνωσης του εκδοτικού οίκου ή του βιβλιοπωλείου, τα Μέλη της θα πρέπει να απολαμβάνουν καλύτερες τιμές στα βιβλία του οίκου και του βιβλιοπωλείου (και όχι αποκλειστικά στο λογοτεχνικό είδος που ακολουθεί η Λέσχη). Και, ως εάν ήταν απαραίτητο να υπογραμμιστεί, σε μία Λέσχη Ανάγνωσης εκδοτικού οίκου δεν θα πρέπει να υπάρχει περιορισμός στην επιλογή προς συζήτηση βιβλίων και άλλων οίκων. Οι εκδοτικοί οίκοι και τα βιβλιοπωλεία θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα ενεργοί στη δημιουργία σεμιναρίων και εργαστηρίων, με προνομιακές τιμές για τα Μέλη των Λεσχών τους, όπου, παράλληλα, θα  διαφημίζονται τα πλεονεκτήματα της συμμετοχής, σε μία Λέσχη Ανάγνωσης.

   Σε επόμενο στάδιο, οι εκδοτικοί οίκοι, αλλά και τα βιβλιοπωλεία, θα εξέταζαν τη δημιουργία διαδικτυακών Λεσχών Ανάγνωσης, με τα σχετικά πλεονεκτήματα για τα Μέλη τους, αλλά και τη συστηματική παρουσία τους σε βιβλιοφιλικούς ιστοτόπους. Τα πλεονεκτήματα μιας διαδικτυακής Λέσχης Ανάγνωσης είναι προφανή: Μέγιστη γεωγραφική διάχυση, απουσία αριθμητικών περιορισμών για την εύρυθμη λειτουργία των συναντήσεων, ιδιαίτερα απέναντι σε ένα υπεράριθμο ακροατήριο, ελευθερία διακίνησης από Λέσχη σε Λέσχη, επικοινωνιακή αμεσότητα διάσπαρτων γεωγραφικά Μελών, κλπ. (βλ. άρθρο μου, “Αστυνομική Λογοτεχνία και Λέσχες Ανάγνωσης”/ περιοδικό “Πολάρ”, Νο 4, Αύγουστος 2019, σελ. 34-36). Θα πρέπει, πάντως, να εκτιμηθούν, εδώ, οι ιδιαίτερα αυξημένες ανάγκες στελέχωσης των Λεσχών αυτών.      


[1] Αυτά, υπό νορμάλ συνθήκες. Υπό καθεστώς τηλε-Συναντήσεων, οι συσχετισμοί  έχουν ανατραπεί.

[2] Πηγή, ΕΚΕΒΙ (2011) – Εύλογη η υπόθεση ότι – συναρτώμενο με την κρίση των ετών που ακολούθησαν – το ποσοστό που προαναφέρθηκε θα πρέπει να έχει αυξηθεί. 

Δημοσιεύθηκε από

Giorgos Trigkas

Ο Γιώργος οδεύει προς τα 40 και ανησυχεί που δεν έχει πλέον αρκετό χρόνο στην διάθεση του για να διαβάζει όσα βιβλία θα ήθελε. Ζει στην Αθήνα και εργάζεται στο βιβλιοπωλείο BooksPlus και ως Σύμβουλος Επικοινωνίας.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s